Grocholski Ksawery ps. Brodaty, Leonard (1903-1947)

Biografia

Grocholski Ksawery ps. Brodaty, Leonard, (1903-1947), z Grabowa herbu Syrokomla, hrabia, żołnierz AK, działacz WiN. Urodzony 14 lutego 1903 r. w majątku Strzyżawka, syn właściciela majątku Strzyżawka na Podolu zakordonowym Tadeusza Przemysława Michała (1839-1913) i Zofii z Zamoyskich h. Jelita (1865-1957). Absolwent Akademii Handlowej w Antwerpii i Wydziału Prawa Uniwersytetu w Brukseli. Z zawodu handlowiec.

Z początkiem okupacji został przez Niemców aresztowany. Zwolniony dzięki staraniom żony, z pochodzenia Austriaczki. W uwolnieniu pomógł wówczas Werner, który później utrzymywał z Grocholskimi stosunki towarzyskie i za jego pośrednictwem udało się uzyskać zwolnienie lub ułaskawienie od śmierci wielu Polaków. W 1944 r. był administratorem interesów uwięzionego w obozie koncentracyjnym Seweryna księcia Czetwertyńskiego. W czasie okupacji niemieckiej działał w ZWZ-AK w stopniu podporucznika. Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim.

W 1945 r. został zwerbowany do działalności wywiadowczej w organizacji WiN przez szefa komórki wywiadowczej Waldemara Baczaka. W konspiracji WiN używał pseudonimu "Leonard". Do listopada 1946 r. na terenie Warszawy jako informator i łącznik podlegał komendantowi Obszaru Centralnego WiN - Wincentemu Kwiecińskiemu.

Po wojnie utrzymywał stosunki towarzyskie z ambasadorem Wielkiej Brytanii Cavendish-Bentickiem oparte na dawnej przyjaźni rodzinnej, które wykorzystywał dla celów WiN. W okresie od sierpnia do grudnia 1946 r. za jego pośrednictwem przekazał KPOPP szereg raportów wywiadowczych ambasadorowi USA Bliss Lane i ambasadorowi W. Brytanii Cavendish-Bentickowi. Za jego pośrednictwem w październiku i listopadzie 1946 r. Halina Sosnowska przekazywała materiały wywiadowcze i prasę konspiracyjną ambasadorom USA i W. Brytanii.

Przed aresztowaniem mieszkał w Brwinowie koło Warszawy. Aresztowany przez UB 14 listopada 1946 r. w Warszawie razem z Waldemarem Baczakiem, Witoldem Kalickim i Krystyną Kosiorek pod zarzutem należenia do WiN i szpiegostwa. Po procesie pokazowym, wyrokiem WSR w Warszawie z dnia 14 stycznia 1947 r. z art. 7 MKK, skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 24 lutego 1947 r. w więzieniu mokotowskim na Rakowieckiej w Warszawie. Miejsce pochówku nieznane, prawdopodobnie pochowany na cmentarzu na Służewcu. Zrehabilitowany przez Sąd Najwyższy RP w dniu 8 marca 1991 r.

Był ożeniony z Katarzyną ze Stangierskich (ur. 1909), z którą miał córki: Xawerę Marię (ur. 20 IX 1939) zamężną Rzepecką i Gabrielę (ur. 28 XII 1940).

Mord sądowy - pokazowy proces Xawerego hr. Grocholskiego - syna Tadeusza, 1947 r.

Galeria zdjęć z procesu Ksawerego hr. Grocholskiego

---