Grocholski Ludgard Piotr

Ludgard Piotr Grocholski (Odessa 5/18 XII 1884 – Kraków 9 IV 1954), działacz kulturalno-społeczny na Ukrainie, heraldyk i publicysta.Urodził się jako syn Ludgarda Bernarda (1840-1908) i Marii Michaliny Rohozińskiej h. Leliwa (1853-1893). Ojciec jego był kolejno właścicielem Woronowicy straconej w wyniku powstania styczniowego 1863 r., a później właścicielem Błudnik, Pustomyt, Szabelnik, Rybalcza i Królewszczyzny. Pochodził z linii tereszkowskiej rodu Grocholskich po mieczniku Franciszku Ksawerym na Woronowicy, wpisanych do cz. V ksiąg szlacheckich gubernii podolskiej 30 XI 1841 r. z tytułem hrabiowskim (sam Ludgard trafił tam 30 VII 1908 r.). Po ojcu miał odziedziczyć Rybalcze i Królewszczyznę, a po stryju Władysławie (1841-1920) został sukcesorem Tereszek.

Ukończył szkołę średnią w Odessie i studiował na wydziale prawnym tamtejszego uniwersytetu, a następnie odbywał studia uzupełniające na wydziale filozoficznym i rolniczym uniwersytetów w Krakowie i we Lwowie. Początkowo był delegatem Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Warszawie, a następnie współpracownikiem Aleksandra Lednickiego w charakterze kierownika tego Towarzystwa w Kijowie.
Podczas I wojny światowej pełnił funkcję prezesa Komitetu Wykonawczego i wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości na Rusi. W tymże czasie był współzałożycielem i czynnym członkiem zarządu w kilku polskich instytucjach, mających na celu niesienie pomocy ofiarom wojny i masom uchodźców wojennych oraz ratowaniu zabytków sztuki i kultury na terytoriach Ukrainy, jak: Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny, Wydział Ochrony Zabytków Kultury i Sztuki przy tymże Towarzystwie czy Polskie Towarzystwo Biblioteki Naukowej im. Aleksandra Jabłonowskiego w Kijowie, którego piastował prezesurę. Wszedł również do administracji rządowej Republiki Ukraińskiej i został szefem wydziału kijowskiego w Ministerstwie Spraw Polskich na Ukrainie oraz referatu kultury i sztuki w Sekretariacie do spraw Narodowości. Współdziałał z Naczpolem i Polska Organizacją Wojskową w Kijowie. Założył, redagował i wydawał czasopismo "Muzeum Polskie" w Kijowie w 1917, poświęcone dziejom i zabytkom sztuki i kultury. Ponadto był członkiem Koła Literatów i Dziennikarzy w Kijowie i Dyrekcji Towarzystwa Sztuk Pięknych we Lwowie w latach 1917-1918. W listopadzie 1918 wstąpił ochotniczo do Miejskiej Straży Obywatelskiej we Lwowie i wyróżnił się w walce na I Odcinku, a następnie został Naczelnym Komendantem Milicji Obywatelskiej. Miał następnie w stopniu oficerskim bronić ojczyzny przed wojskami bolszewickimi w szeregach Armii Ochotniczej. Ostatnia jego funkcją publiczną była godoność Delegata Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej do Małopolski Wschodniej.

Po I wojnie światowej całkowicie poświęcił się heraldyce. W 1922 zorganizował w Krakowie Instytut Heraldyczny, przeniesiony następnie do Warszawy, którego był dyrektorem. Jednocześnie od 1929 pełnił funkcję sekretarza generalnego Kolegium Heraldycznego w Warszawie. W latach 1930-1936 redagował i wydawał nieregularny miesięcznik "Herold".

Ogłaszał artykuły polityczne, historyczne i heraldyczne w prasie odeskiej, kijowskiej, lwowskiej, krakowskiej i warszawskiej: w "Czasie", "Dzienniku Kijowskim", "Gazecie Porannej", "Gazecie Wieczornej", "Kłosach Ukraińskich", "Kurierze Lwowskim", "Miesięczniku Heraldycznym", "Przewodniku Bibliograficznym", "Sprawie Polskiej", "Tygodniku Ilustrowanym", "Tygodniku Odeskim", "Wiadomościach Bibliograficznych" i "Zjednoczeniu".
Był odznaczony Krzyżem Walecznym za postawę podczas obrony Lwowa, szeregiem odznak o charakterze pamiątkowym, jak: Gwiazda Obrony Lwowa "Orlęta", Krzyż Obrony Lwowa z Mieczami, Odznaka I Odcinka oraz honorowym Krzyżem Zasługi za ochronę polskich zabytków i mienia w latach 1915-1920. Należał do Związku Obrońców Lwowa z Listopada 1918 r. i Międzynarodowej Organizacji Kombatanckiej (FIDAC). Wśród obcych odznaczeń posiadał Komandorię Orderu Rycerskiego Zakonu Grobu Św. w Jerozolimie, Wielki Krzyż Sprawiedliwości Rycerskiego Zakonu Św. Łazarza Jerozolimskiego i Wielki Krzyż Orderu Św. Grzegorza Burgundzkiego. Współpracował i i był członkiem wielu zagranicznych organizacji i stowarzyszeń, jak: Papieska Akademia Tyberyńska, Real Sociedad Hispano-Americana de Genealogie y Heráldica, Collegio Araldica w Rzymie, College Héraldique de France, Conseil des Heraldistes de France, Institut Heraldique International w Paryżu, Unione Cavaleresca, Towarzystwo Heraldyczne "Adler" w Wiedniu, Gotiska Guldene Gripen w Gotheborgu i Skandinaviska Slakt Studie Samfurdet w Sztokholmie. Uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Heraldycznymo w Barcelonie 1929.

O swojej działalności publicystycznej oprócz zagadnień historyczno-genealogicznych nawiązywał do współpracy polsko-ukraińskiej, której starał się patronować w Kijowie podczas I wojny światowej i rewolucji. Przejściowo wraz z nieliczną grupa ziemian i szlachty ukraińskiej związał się z ruchem ukraińskim, który jednak porzucił. Po I wojnie światowej oddał się całkowicie heraldyce i podjął próbę wskrzeszenia ruchu szlacheckiego. Jako sekretarz Komitetu Miechowskiego propagował wskrzeszenie polskiej gałęzi Zakonu Bożogrobców. Jego działalność na polu heraldyki jest oceniana niejednolicie. Z jednej strony bronił tradycji szlacheckiej (m.in. poprzez ochronę nazwisk stanu szlacheckiego przywłaszczanych wskutek zmian przez osoby nierzadko niepolskiego pochodzenia) i publikował cenne przyczynki o charakterze historyczno-genealogiczno-heraldycznym. Wraz z Ks. Zdzisławem Lubomirskim i Adamem Gubrynowiczem był inicjatorem restauracji z zachowaniem wymogów heraldycznych herbów polskiego rycerstwa w kaplicy na wiedeńskim Kahlenbergu. Jednocześnie heraldyka stała się dla niego źródłem dochodu: czerpał zyski z procederu handlu tytułami i poświadczania przynależności do stanu szlacheckiego osobom o wątpliwym historycznie rodowodzie czy prawnym tytule.

Druga wojna światowa spowodowała niepowetowane straty w jego zbiorach heraldycznych i zarazem zasobach Instytutu Heraldycznego. Po Powstaniu Warszawskim znalazł się w Krakowie, gdzie zajął się handlem antykwarycznym i współpracował z Polskim Słownikiem Biograficznym w przygotowywaniu biogramów rodu Grocholskich. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w kwaterze XXXII, rząd 3, grób 7. Z małżeństwa zawartego w 1909 w Odessie z Janiną Marią Ścibor-Marchocką h. Ostoja (1886-1980) miał jedyną córkę Marię Ładysławę (1919 – po 1981), zamężną za Stefanem Ostrowskim h. Korab (1910-1986). Po I wojnie światowej żona wyjechała do Paryża i doszło do trwałej separacji między nimi, a Ludgard Grocholski związał się w 1924 z Wandą Zofią Piccard (1893-1967), artystką malarką, która po wojnie uważana była za jego żonę i używała jego nazwiska.

---