Grocholski Mikołaj (1781-1864), gubernator podolski. Ur. 11 IX w Pietniczanach w pow. winnickim, jako syn Marcina, wojewody bracławskiego, i Cecylii z Chołoniewskich; ukończył gimnazjum we Lwowie. Po pobycie w Petersburgu objął po ojcu majątek Strzyżawkę w pow. Winnickim i rozbudował w nim gospodarkę rolną i ogrodniczą, eksportując owoce do Rosji. Rodzinny dwór nad Bohem przebudował w obronny zameczek, otoczył go rozległym parkiem, a we wnętrzu urządził bogatą bibliotekę i zbiory sztuki.

G. został w r. 1817 wybrany na trzy lata podolskim marszałkiem gubernialnym, nie wybił się jednak na tym stanowisku energią ani troską o interesy ludności; mimo to Aleksander I, bawiąc w r. 1822 na Podolu, mianował go wicegubernatorem, a w r. 1824 gubernatorem cywilnym. Wprawdzie przez zniesienie w tym czasie gubernatorstwa wojskowego znaczenie Grocholskiego zyskało na powadze, ale kładł on większy nacisk na czynności reprezentacyjne, interwencje w Kijowie i Petersburgu i sprawozdawczość na podstawie raportów podległych mu urzędników, niż na faktyczne zdobycze polityczne dla Podola (sprawy skarbowe, sądowe i szkolne nie wchodziły w ogóle do jego kompetencji). Nie umiał m.in. w r. 1827 osłabić wykonania ukazu o poborze Żydów do wojska i brance chłopców żydowskich tzw. Kantonów. G. kładł cały nacisk na podniesienie własnej fortuny i wspaniałe przyjmowanie dworu cesarskiego w czasie przejazdów przez Podole (w r. 1828 najpierw carowej, następnie Mikołaja I zdążającego na plac wojny z Turcją); nie umiał natomiast zyskać zaufania szlachty podolskiej przez swą skrytość, nieprzystępność, dumę rodową. G. był w tym czasie członkiem wyższego stopnia 8-mej francusko-rosyjskiej loży masońskiej "Les amis reunis" w Petersburgu.

Po wybuchu powstania listopadowego Grocholski zaczął współdziałać ze Związkiem Patriotów, który zbierał fundusze na rzecz powstania, wyekwipowania ochotników, opieki materialnej nad rodzicami nieobecnych powstańców, więźniów politycznych i zesłańców. Grocholski złożył na te cele większą ofiarę pieniężną, uprzedzał zagrożonych rewizją czy aresztowaniem. Po upadku powstania władze wszczęły śledztwo przeciw Grocholskiemu i gdy ujawniono fakty popierania przez niego Związku Patriotów usunięto go z gubernatorstwa i wywieziono do twierdzy w Terespolu. Po przebyciu tyfusu został osadzony pod nadzorem policyjnym w Benderze. Po kilku latach wrócił stamtąd na Podole i osiadł w Kamieńcu Podolskim. Aby oddalić od siebie wszelki podejrzenia, zniszczył nawet literackie rękopisy ks. St. Chołoniewskiego, oddane mu przed laty na przechowanie.

Opodal swego dworku w Polskich Folwarkach koło Kamieńca pozostawił obszerny gmach klasztoru wizytek, założonego przez siostrę żony. Grocholski wraz z żoną, Emilią z Chołoniewskich, gromadził w swych salonach w czasie licznych wypadów na kurację do Graefenbergu przedstawicieli wielu zamożnych rodów francuskich, angielskich, niemieckich i rosyjskich. Grocholski zmarł 9 X 1864 r. bez męskiego potomka. Córka Maria wyszła w r. 1843 za Wojciecha Morawskiego, który zrujnował i obdłużył majątek po Grocholskim.

"Polski słownik biograficzny" tom VIII Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN Wrocław - Kraków - Warszawa 1959-1960
aut. Karol Rolle, s. 587-588
Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

tempobet mobil bahis