Grocholski Marcin (1727-1807), ostatni wojewoda bracławski. Syn Michała, sędziego ziemskiego bracławskigo i Anny Radzimińskiej, stolnikówny czernichowskiej. Z chorążego dźwinogrodzkiego (1760) chorąży winnicki (1762), bracławski (1772), został w r. 1774 kasztelanem bracławskim, a w r. 1790 bracławskim wojewodą. Był członkiem komisji emfiteutycznej kor. W r. 1775 i komisji wojskowej obu narodów, w l. 1788-92 dwukrotnie jej prezydując. Szerokogrobelski i kruszliniecki starosta, w r. 1766 otrzymał list przypowiedni na chorągiew pancerną po rezygnacji swego ojca. Pierwotnie wraz z ojcem i bratem, Franciszkiem, należał do obozu "patriotycznego", w r. 1760 posłował na sejm z woj. Bracławskiego, po wstąpieniu na tron Stanisława Augusta, któremu Grocholscy wiele zawdzięczali, staną przy nim. Król zaliczał go do zaufanych przyjaciół i uzależnił od niego w bracławszczyźnie (podobnie jak od Tyzenhausa na Litwie czy Stępowskiego na Wołyniu) rozdawnictwo drobniejszych urzędów, w nim i w bracie jego, z familią ich i adherentami, szukając przeciwwagi dla potęgi Szczęsnego Potockiego. Stąd niejednokrotne starcia tych dwóch obozów, przy pozorach dobrych między Grocholskimi i Potockimi stosunków i bez widocznych rozbieżności w celach.

G. Twardy, nieustępliwy, przewodzenie szlachcie na sejmikach pozostawiał bratu, wymownemu i posiadającemu dużo miru. G. Był aktywny przy organizacji czarnomorskiej kampanii handlowej; w l. 1782-4 prowadził w tych sprawach ożywioną korespondencję z królem. W maju 1783 r. zawarł w Białej Cerkwi znajomość z Potiomkinem i został przezeń zaproszony do Chersonu dla traktowania w sprawie handlu czarnomorskiego. Po zniesieniu się z królem i otrzymaniu odpowiednich pełnomocnictw i instrukcji udał się do Chersonu, skąd powrócił w lipcu, donosząc zaraz królowi o 'uzyskanych dla naszego handlu przyszłego pomyślnościach". W czasie tej wizyty chersońskiej otrzymał od Potiomkina przywilej na prowadzenie na własnym statku pod banderą rosyjską handlu na Morzu Czarnym. Na Sejmie Czteroletnim nie wykazał większej aktywności. W dniach majowych malkontenci liczyli na Grocholskiego jako również na przeciwnika ustawy, jednak się zawiedli na nim, bo do żadnej protestacji nie przystąpił, ani w Warszawie, ani w Bracławskiem, lecz przeciwnie, w lutym i w kwietniu 1792 r. zabiegało to, by sejmiki bracławskie uchwaliły zaprzysiężenie Konstytucji 3 Maja i wysłanie delegacji z podziękowaniami do króla, do czego w rzeczy samej doszło i król listem z 23 IV dziękował Grocholskiemu za ten sejmik pod laską jego syna, Jana Duklana, oboźnego polnego koronnego Odbyty. Grocholski przemieszkiwał częściej w Hrycowie na Wołyniu gdzie wzniósł piękny pałac, kaplicę i cerkiew unicką, rzadziej w Pietniczanach pod Winnicą. I tu, i tam podejmował w r. 1781 Stanisława Augusta, który się potem w liście z 10 I 1782 r. upominał o "planty i abrysy" obu pałaców. Obszaru znacznej, odziedziczonej po rodzicach fortuny nie powiększył, musiał wypłacić posagi siostrom i wyposażyć córki (Potocką, Zamoyską i Czetwertyńską) z pierwszego małżeństwa z Cecylią Chołoniewską. Z tegoż małżeństwa pzoostawił 5 synów: Jana, oboźnego koronnego, Adama, poległego pod Maciejowicami, Michała, starostę dźwinogrodzkiego, Mikołaja, gubernatora podolskiego, i Ludwika.

W późnym wieku ożenił się powtórnie z Antoniną Łoską, z domu Gałecką, rozwiedzioną z drugim mężem, mentorką Szczęsnowej Potockiej, "greczynki", niezbyt pochlebnie przez współczesnych wspominaną. G. Zmarł we Lwowie 28 X 1807 r. pochowany pod kościołem oo. Dominikanów w Winnicy.

"Polski słownik biograficzny" tom VIII Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN Wrocław - Kraków - Warszawa 1959-1960
aut. Karol Rolle, s. 587
Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

tempobet mobil bahis