Dokumenty

O patriotyzmie cudzoziemskich żon

Geneza tej gawędy jest taka, że pan prezes PAU polecił mi podać jakiś jej tytuł. Pomyślałem wówczas, jakim interesującym polem badań byłoby przyjrzenie się, w świetle pamiętników (nie tylko publikowanych) i dawnej korespondencji, a także wiarygodnych tradycji ustnych - przyjrzenie się sytuacji małżeństw narodowo mieszanych, które w XIX i XX wieku przytrafiały się dosyć gęsto w Polsce. Więc podałem taki tytuł jak wyżej, bo wszakże cały cykl naszych odczytów dotyczy patriotyzmu właśnie. Ale zaraz ktoś zwrócił mi uwagę, że przecie bywali też cudzoziemscy mężowie, którzy stawali się polskimi patriotami. Oczywiście. Moim zamiarem jest tylko zasygnalizowanie tematu, któryby mógł, a może powinien, zaciekawić socjologów, psychologów, historyków kultury i w ogóle historyków, zwłaszcza u progu naszego wejścia do Unii Europejskiej. Do poruszenia tego tematu pobudziły mnie zwłaszcza owe tradycje ustne, podparte nieraz, jak mówiłem, rękopisemną korespondencją lub wspomnieniami, owe przeczytane niezbyt dawno trzy książki: "Europa w rodzinie" Marii Czapskiej (1970), katalog wystawy Henryka Rodakowskiego, opracowany przez Annę Król (1994) i "Pamiętniki" Michała Pawlikowskiego (1998). Matka Marii Czapskiej była Austriaczką z rodziny od setek lat siedzącej nad Łabą, babka Marii, czyli żona Emeryka Czapskiego, twórcy muzeum Czapskich, pochodziła z Bałtów, tzn. z kulturowej mieszanki niemiecko-rosyjsko-łotewskiej.

On był nieśmiały. Rozmowa z Jackiem Woźniakowskim.

Prof. dr hab. Jacek Woźniakowski urodził się w 1920 r. Historyk sztuki, redaktor, profesor KUL, członek Papieskiej Rady Kultury. Był współpracownikiem i redaktorem "Tygodnika Powszechnego" od 1945 r. W latach 1959-80 redaktor naczelny miesięcznika i wydawnictwa "Znak". Prezydent Krakowa (1990). Autor wielu książek, esejów, artykułów publikowanych w pismach polskich i zagranicznych. Fot. Grażyna Makara

Boję się przesady. Kultu jednostki. Kult jednostki zawsze jest niebezpieczny

I co dalej?

Nie wiem. Myślę, że strasznie ciężkie chwile nas czekają. Nie jesteśmy do nich przygotowani. Był jedynym człowiekiem, który miał jeszcze autorytet. U nas i w świecie. I potrafił nas chronić przed naszymi głupotami.

W marcu mój syn zawiózł Mu do szpitala Jego książkę "Pamięć i tożsamość", którą wydał Znak. Przywieziono Go na wózku do saloniku, Papież spojrzał na Henryka i rzekł: "O, syn Jacka".

Bardzo mnie to wzrusza. Byłem jedną z ostatnich osób, które wspomniał.

"Jest pan starszy ode mnie - uśmiechał się - o miesiąc ".

Przyciągnął mikrofon do siebie - widziałem. Strasznie to było dramatyczne. I po chwili go od siebie odsuwa.